TRANSPALET KULLANIMINDA İŞ GÜVENLİĞİ TALİMATI
1. AMAÇ
…………………………………………
2.
KAPSAM
…………………………………….
3.
TANIMLAR / KISALTMALAR
Transpalet: Palet-taşıyan veya
Palet-taşıyıcı; insan kontrollü, yaya (manuel transpalet) veya motor (motorlu
transpalet) gücüyle çalışan, paletlere yüklenmiş yükleri hidrolik pompa gücüyle
kaldırarak yatay olarak taşımaya yarayan araçlardır. İki adet çataldan oluşurlar ve paletlerin
üzerindeki boşluklara bu çatalların girmesi ve çatalların yukarı doğrultuda
kaldırılmasıyla yükleme yapılmış olur.
Elektrikli
(Motorlu) Transpalet: Ambalajlanmış
veya palet üzerindeki yüklerin kısa mesafeli taşınmasını ve elleçlenmesine
yarayan, elle kontrol edilen elektrikli aracı ifade eder. Bir motor yardımı ile
yükleme kaldırma ve ilerleme işlerini yerine getiren transpaletlerdir.
Genellikle üzerlerinde kullanıcının oturabileceği veya ayakta durarak
transpaleti kontrol edebileceği yerler mevcuttur.
Elleçleme:
Hammadde,
malzeme, yarı mamul ve mamullerin belli kısıtlara göre ayrılarak istiflenmesi
işlemini,
Endüstriyel Çekici: Arka arkaya dizilmiş genelde birden fazla küçük tekerlekli arabaları yüklenmiş durumda çekerek taşımayı sağlayan çekme aracını,
İstif
Makinesi: Yükleri
taşıma, elleçleme, istifleme amacıyla kullanılan ve elektrikle çalışan istif
makinesini,
İş
ekipmanı: İşin
yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisatı,
İş
ekipmanının kullanımı: İş
ekipmanının çalıştırılması, durdurulması, kullanılması, taşınması, tamiri,
tadili, bakımı, devreye alınması, hizmete sunulması ve temizlenmesi gibi iş
ekipmanı ile ilgili her türlü faaliyeti,
Operatör:
İş ekipmanını kullanma
konusunda yetkin olan çalışan veya çalışanları,
Kaldırma
Kapasitesi:
Kaldırma ve iletme ekipmanının üreticisinin belirlediği ve ekipmanın etiketinde
yer verdiği en yüksek çalışma yükü değerini,
Kişisel
Koruyucu Donanım: Çalışanı,
yürütülen işten kaynaklanan, sağlık ve güvenliği etkileyen bir veya birden
fazla riske karşı koruyan, çalışan tarafından giyilen, takılan veya tutulan, bu
amaca uygun olarak tasarımı yapılmış tüm alet, araç, gereç ve cihazları,
Mesleki
Eğitim:
Örgün veya yaygın eğitim yoluyla bireyleri mesleğe hazırlamak, meslek sahibi
olanların mesleklerindeki gelişimlerini ve yeni mesleklere uyumlarını sağlamak
amacıyla gerekli bilgi, beceri, tavır ve değer duygularını geliştiren ve
bireylerin fiziki, sosyal, kültürel ve ekonomik yeteneklerinin gelişim
sürecinin bir plan içerisinde yürütülmesini sağlayan eğitimi,
Mesleki
Yeterlilik:
Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu kapsamında belirlenmiş bir mesleğin başarı ile
icra edilebilmesi için, Kurum tarafından kabul edilen, gerekli bilgi, beceri, tavır
ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normları sağlayan çalışanlara
düzenlenen belgeyi,
Muayene: İş ekipmanlarının bir veya
birden çok özelliğinin ölçüm, inceleme ve/veya deneme yöntemiyle bu
Yönetmeliğin, ürünün ilgili standardının ve/veya imalatçının belirlediği
ve/veya risk değerlendirmesi sonucu belirlenmiş teknik kriterlere göre
durumunun kontrol edildiği faaliyetleri,
Periyodik
Kontrol: İş
ekipmanlarının, “İş Ekipmanlarının
Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” ‘nde öngörülen
aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan
muayene ve/veya test faaliyetlerini,
Risk
Değerlendirmesi: İş
yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu
tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan
risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması
amacıyla yapılması gereken çalışmaları,
Rota: Taşınacak yükün mevcut
konumundan hedef konumuna götürülmesi esnasında izlenen yolu,
Sapan: Yükü güvenli şekilde tutmayı ve
kaldırmayı sağlayan düzeneği,
Tehlike: İşyerinde var olan ya da
dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar veya hasar
verme potansiyelini,
Tehlikeli
Bölge: İş
ekipmanının bünyesinde veya çevresinde yer alan ve kişiler için sağlık ve
güvenlik yönünden risklerin bulunduğu bölgeyi,
ifade eder.
4. YETKİLER VE
SORUMLULUKLAR
İlgili Birim/Bölüm Amiri: Birimindeki
çalışanlar içerisinden uygun özellikte ve yeterlikte kişileri seçerek operatör
olarak belirlemek, çalışmalar esnasında uygun iş ekipmanının kullanımını
sağlamak, iş ekipmanının bakım, onarım düzenini takip etmek ve ekipmanın
periyodik muayenesinin yapılmış olduğundan,
İnsan Kaynakları Müdürlüğü: Operatör
olarak belirlenen çalışanların mer’i mevzuat kapsamında kullanılacak iş ekipmanı
özelinde mesleki eğitim/mesleki yeterlilik şartlarını sağlamasından,
Bakım Onarım Müdürlüğü: Kullanılan
iş ekipmanının periyodik (rutin/rutin olmayan) bakım ve kontrollerinin
gerçekleştirilmesi, ekipman periyodik muayenesinin yaptırılması ve bunlarla
ilgili evrakların saklanmasından,
Postabaşı/Kısım Şefi: Çalışmalar için uygun iş
ekipmanının kullanımının sağlanması, arızalı, hasarlı iş ekipmanının ilgili
amire bildirilmesinden
sorumludur.
Operatör: İş ekipmanını kullanan operatör ekipman ile ilgili
herhangi bir olumsuz durum arıza, hasar olduğunda postabaşı/kısım şefi ve birim
amirine haber vermekle, hasarlı, arızalı ekipmanını kullanmamakla, kendisine
verilen iş ekipmanını kullanım kılavuzunda ve talimatlarda belirtilen şartlara
uygun olarak kullanmakla, iş ekipmanını amacı dışında kullanmamakla
yükümlüdür.
5. UYGULAMA
5.1. Çalışma Öncesi Yapılacak İşlemler
5.1.1. Operatör olarak görev yapacak çalışanların
belirlenecektir.
5.1.2. Operatörler iş başlangıcı öncesi yapacağı işe,
bulunacağı ortama uygun kişisel koruyucu donanımları temin ederek
kullanacaktır.
5.1.3. Operatör iş ekipmanının hazırlığını kendisi yapacak,
başka bir çalışana ekipmanın anahtarını vermeyecektir.
5.1.4. Operatörler iş başlangıcı öncesi kullanacakları iş
ekipmanını kontrol edecektir. İş ekipmanı ile ilgili arıza, hasar veya olumsuz
bir durumla karşılaşmaları durumunda derhal postabaşı ve ilgili amirine haber
verecektir.
5.1.4.1 Operatörün
kontrol edeceği durumlar:
a. Hidrolik Sistemler: Sıvı sızıntısı
belirtilerini kontrol edin
b. Çatallar: Çatlak ve hasar olup
olmadığını kontrol edin.
c. Muhafazalar ve Yük Arkalığı: Güvenlik
koruyucularının uygun şekilde sabitlendiğini ve hasar görmediğini kontrol
edin.
d. Güvenlik İşaretleri: Uyarı
etiketlerinin, isim plakasının vs. iyi durumda ve okunaklı olduğunu kontrol
edin.
e. Direksiyon ve Yük Mandalı: Tutma
kolunun sağlamlığını, sıkı veya gevşek olup olmadığını, aşağı-yukarı ve
sağa-sola rahatlıkla hareket ettiğini kontrol edin. Yük kaldırma indirme
mandalının görevini tam olarak yerine getirdiğine emin olun.
f. Tekerlekler: Tahrik tekerleğinde çatlak
veya hasar olup olmadığını kontrol edin. Yük tekerleklerini dönme serbestliği
açısından kontrol etmek için trans paleti hareket ettirin.
g. Hidrolik Kontroller: Kaldırma ve
indirme işlemlerini kontrol edin ve maksimum konumlarına eğin.
5.1.5. Operatör iş ekipmanının çalışmaması durumunda “ARIZALI”
ibareli uyarı etiketini asarak ekipmanı kapalı durumda uygun bir noktada
beklemeye alacaktır.
5.1.6. Operatör iş başlangıcı öncesi rota/güzergâh kontrolü
yapacak, yol üzerinde herhangi bir engel veya başka bir çalışan olmadığına emin
olacaktır.
5.1.7. Operatör iş başlangıcı öncesi kaldırma, taşıma veya
istifleme yapacağı malzemenin kullandığı iş ekipmanına uygun olup olmadığına
karar verecek, uygun değilse başka bir iş ekipmanı kullanımını talep edecektir.
5.1.8. Transpaletin periyodik bakım, muayene gibi
gereklilikleri sağlayıp sağlamadığını kontrol edin.
5.1.9. Taşıma işlemi öncesi riskleri kontrol ederek
değerlendirme yapın, yapılacak taşıma istifleme işlemini planlayın.
5.1.10. Transpalet bölümleri/bileşenleri aşağıda belirtildiği
gibidir:
5.1.11.
Transpaletlerin neden olduğu en bilinen tehlikeler;
* Aşırı yükleme.
* Riskli, düzensiz istif.
* Çatallar havada sürüş.
* Yetkisiz ve eğitimsiz kişilerin kullanması.
* İnsan taşıma.
* Yayalar ile aynı ortamda çalışma.
* Görüş alanı kapanması
* Bozuk zemin.
* Arızalı transpaletler.
* Şaka, oyun vb. hareketler
5.2. Çalışma Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar
Çalışmalar esnasında dikkat edilecek hususlar aşağıdaki
tabloda belirtilmektedir.
|
5.2.1. Serbest bırakma (düşürme) kolunu bulun. Manuel transpaletin
arkasında durun, çünkü onu hareket ettirdiğinizde bu konumda olacaksınız. Transpaletin uçlarının/çatallarının
(zemine yakın büyük düz metal parçalar) yere kadar inmesini sağlayan küçük
kolu bulun. Transpaletin serbest
bırakma kolu genellikle manuel makinenin dikey gövdesindeki yuvarlak sapın
ortasında bulunan küçük bir koldur. Farklı bir plastik rengiyle
veya başka bir işaretle ayırt edilebilir. Serbest bırakma kolu herhangi
birşeyle işaretlenmemiş olabilir. |
 |
|
Çatallar zaten tamamen
indirilmişse, hareket ettiklerini göremezsiniz. Çatallar yerden sadece
birkaç santim yukarıda olmalıdır. |
 |
|
Çatalları kızak veya
paletin altına girdiğinden emin olun. Kızağa yaklaştığınızda ürünün
altına sığıp sığmadığını göreceksiniz. Eğer sığmıyorlarsa, makine
yeterince indirilmemiş demektir; bu nedenle indirme kolunu tekrar itmeyi
deneyin. |
 |
|
Çatallar kızağın altına
girdiğinde, dikey sapı kendinize doğru, paletten uzağa ve çapraz bir
hareketle zemine doğru çekin. Palet krikosunun (ve
paletin) yerçekimi basıncına karşı yavaşça yükseldiğini hissetmelisiniz. Bu işlemi yaparken indirme
koluna basmaya çalışmayın. Sola dönerken sol elinizi,
sağa dönerken sağ elinizi kullanın ve kolu sıkıca tutun. |
 |
|
Tekerlekler palet kirişin
üzerinde kalırsa, bu durum krikonun çalışmasını ve çatalların yukarı kalkmasını
engelleyecektir. Zorlama halinde kirişin
kırılmasına, paletin devrilmesine sebep olabilecektir. Manuel palet krikosunu
hareket ettirmeden önce paletin zeminden kaldırıldığından emin olun. |
 |
|
Paletin sürüklenmeyecek
kadar yükseldiğini hissettiğinizde, palet krikosunun sapını çekerek
yükseltilmiş paleti herhangi bir yönde hareket ettirin. Alternatif olarak, paleti
bir kaldırma kapısından veya bir kamyona taşıma zamanı geldiğinde,
kullanıcılar palete bastırarak itebilirler. |
 |
|
Boşta bırakmak ve hareket
etmek için kol ortada kalması yeterlidir. Yükü kaldırmak için parmak
ucu kontrolü ile kolu aşağı indirin ve palet krikosunu pompalayın. Transpaleti durdurmak için
asla dümen kolunu sağa veya sola çevirmeyiniz.
|
 |
|
Transpaletler yük taşıma
amaçlıdır ve canlı taşıma amaçlı kullanılmamalıdır. |
 |
|
Sadece sağlam ve güvenli
yükleri taşıyın. Dengesiz ve bozuk
yüklemeleri taşımakta ısrar etmeyin. |
 |
|
Seviye farkı içermeyen
düzgün zeminlerde çalıştırın. |
 |
5.2.11. Kullanım kılavuzundaki tüm uyarıları ve talimatları okuyun okumadığınız sürece transpaleti kullanmayın.
5.2.12. Transpaleti tüm kontrolleri yapıncaya kadar
çalıştırmayın. Hidrolik Sistemler, Çatallar, Muhafazalar ve Yük Arkalığı,
Direksiyon ve Yük Mandalı, Tekerlekler, Hidrolik Kontroller, Güvenlik
İşaretleri durumunu kontrol ediniz. Herhangi bir sorun varsa amirinize veya
uygun yetkili birine bildirin.
5.2.13. Dönüşlerde, seviye farkları olan alanlarda, geçitlerde
ve kaygan yüzeylerde sürerken dikkatli olun ve mutlaka yavaşlayın.
5.2.14. Transpaleti kullanırken aceleci davranmayın, koşmayın. Yüzünüz
hareket yönüne dönük normal adımlarla hareket ediniz.
5.2.15. Çalışma alanınız dahilinde bulunan diğer çalışanlara
transpaletle kesinlikle şaka yapmayın, transpaleti onların üzerine sürmeyin,
yol hakkı ya da geçiş için inatlaşmayın.
5.2.16. Transpalet boş iken üzerine binip sürmeye çalışmayın.
5.2.17. Transpaletler ile oyun oynamayın, yarış yapmaya
kalkmayın.
5.2.18. Devrilme riski daha fazla olacağından yük olmayan
sürüşlerde özel dikkat gösterin.
5.2.19. Transpalet iterek değil çekerek kullanılır. Daima gidiş
hareket yönüne bakın. Net bir görüş sağlayın.
5.2.20. Rampalarda çalışırken özel dikkat gösterin; yavaş
hareket edin ve açı yapmayın veya dönmeyin.
5.2.21. Çatallara yüklenen malzemeler transpalet arkalığına tam
yaslandığından, yükün hiçbir parçasının geriye doğru gelmeyecek şekilde
sabitlendiğinden emin olun.
5.2.22. Kaldırmadan önce, yükün ortalanmış olduğundan,
çatalların tamamen yük altında olduğundan ve yükün mümkün olduğu kadar
transpalet arkalığına dayandığından emin olun.
5.1.23. Vücut uzuvlarınızı (eller, ayaklar vb.) kaldırma
mekanizması, tekerlekler ve çatallardan uzak tutun
5.1.24. Islak,
yağlı veya kaygan ellerle asla transpaleti çalıştırmayın. Kullandığınız
eldivenlerin ıslak, yağlı veya kaygan olmadığına emin olun.
5.1.25. İstifleyiciyi
yüksekte çalışma yapmak veya bir yere erişmek için kullanmayın. Çatalların
üzerine çıkıp çalışma yapmak yasaktır.
İnsan kaldırmak yasaktır. Bu iş için özel olarak
tasarlanmış ekipmanları kullanın.
5.1.26. Uzun mesafelerde taşıma yaparken yükü arkanızda tutarak
sürün. Zemin durumunu gözeterek transpalet çatallarını yere en yakın şekilde
tutun.
5.1.27. Yokuş
yukarı sürüşlerde, çatallarla yükü yukarı kaldırarak ve yükü yokuş yukarı
tarafınızda tutarak yavaş sürün. Yokuş yukarı sürüşlerde asla dönüş yapmayın.
5.1.28. Yokuş
aşağı sürüş yaparken, çatallarla yükü yukarı kaldırarak ve yokuş yukarı
tarafınızda tutarak yavaş sürün. Yokuş aşağı sürüşlerde asla dönüş yapmayın.
5.1.29. Transpaletin
taşıma/yük kapasitesine dikkat edin. Transpaletin
kapasitesi dahilindeki yükleri taşıyın. Aşırı yükleme yapmayın.
5.1.30. Çalışma
alanınızdaki insanlara dikkat edin. Hareket güzergahınızdan geçebilecek/geçen
yayalara dikkat edin. Hızınıza dikkat edin ve her zaman durabildiğinizden emin
olun.
5.1.31. Transpaletin
diğer istiflenmiş malzemeler, raflara çarpması halinde rafın devrilmesi,
transpaletteki malzemenin veya raftaki malzemenin düşmesi tehlikeleri nedeniyle
riskler içerdiğini aklınızda bulundurun. Bu çalışmalar esnasında gözünüzü çevrenizden
(raflar, diğer istifler vb.), transpaletten ve taşıdığınız malzemeden
ayırmayın.
5.1.32. Yükü her
zaman doğru şekilde yerleştirdiğinizden ve başka şeylerin dikkatinizi
dağıtmasına izin vermediğinizden emin olun.
Yük alma ve taşıma esnasında muhabbete dalmayın,
telefonla konuşmayın, film izlemeyin.
5.1.33. Transpaletle
çalışma yaparken telefonla konuşmayın, telefonla oynamayın. Kulaklık takarak
müzik dinlemeyin. Çalışma için sana verilmiş olan kişisel koruyucu kulaklıklar
(kulak tıkacı, maşon tip kulaklık) haricinde kulaklık kullanmayın.
5.1.34. Asla yükü
transpalet çatalı en üst seviyesinde iken kullanmayın; yükü her zaman güvenli,
alçak bir seviyede tutun.
5.1.35. Transpaleti
her zaman belirlenmiş uygun alanlara uygun şekilde park edin. Çalışanlara veya
diğer ekipmanlara engel olmadığınıza emin olun.
5.1.37. Herhangi
Bakım ve onarımların yalnızca kalifiye personel tarafından yapılmasına izin
verilir. Transpalet aksamı üzerinde oynama/müdahale yapmaya çalışmayın. Arıza
halinde yetkiliye haber verin. Kendi başınıza çözüm üretmeyin, tamir etmeye
kalkmayın.
5.2.38. Transpaletle çalışırken dalgın olmamaya ve dikkatli
çalışmaya azami özen gösterin.
5.2.39. Transpaletin üzerine atlayarak binmeye ve üzerinden
atlayarak inmeye çalışmayın.
5.2.40. Yükü tutmak için transpaletin çatalları üzerine başka
bir çalışanı bindirmeyin.
5.2.41. Transpaletin çatalları üzerinden geçmeye veya atlamaya
çalışmayın.
5.2.42. Transpaleti elle kaldırmaya çalışmayın. Zemine takılırsa
uygun şekilde yükü indirin, sonrasında transpaleti yeniden konumlandırın.
5.2.43. Transpalet üzerindeki malzemeleri elle sağa sola
iterek-çekerek düzeltmeye çalışmayın.
5.2.44. Transpaletin üzerinde yük varken ani dönüşler yapmayın.
5.2.45. Farklı ölçülerdeki paletler ve yükler için uygun model
transpaletler kullanın.
5.2.46. Taşıma kapasitesinin üzerinde yükleme yapmayın.
5.2.47. Yükü dengeli yükleyin, yüklenen malzeme ile transpaletin
ağırlık merkezi aynı hizada olmazsa transpaletin devrilebileceğini unutmayın.
5.2.48. Palet üzerinde yüklenmiş yüklerin devrilme tehlikesine
karşı sapan ile sağlamlaştırılmasını sağlayın.
5.2.49. Yükü/paleti transpaletin tek çatalı ile çekip-itmeyin.
Çift çatalın yükü düzgün şekilde kavradığından emin olun.
5.2.50.
Transpalet üzerinde geniş yüzeyli, kayma tehlikesi içeren ürünleri (sac, levha
vb.) sabitlenmeden taşımaya çalışmayın.
5.2.51.
Transpaletle yük taşıma işlemi esnasında yükü tutması için başka bir çalışandan
yardım istemeyin. Yüke yaklaşmasına izin vermeyin.
5.2.52. Palete girmeden önce yükün güvenli bir şekilde
istiflendiğinden ve paletin hasarlı olmadığından emin olun.
5.2.53. Yük, etrafını göremeyecek şekildeyse bir yön
göstericiden yardım alın.
5.2.54. Çatallar üst pozisyonda iken yükleme yapılmamalıdır.
5.2.55. Transpaleti kriko olarak kullanmayınız.
5.2.56. Eğimli alanlarda transpaleti sabitlemeden bırakmayınız
5.2.57. İyi aydınlatılmamış alanlarda transpaleti kullanmayınız.
5.2.58. Alışmak için boştayken gerekli denemeleri yapınız.
5.2.59. Yükü yere
indirmeden önce transpaletin olduğu alanda hiçbir tehlike olmadığından emin
olunuz.
5.2.60. Palet altının uygun ve düz olduğundan ayrıca güvenlik açısından
sizin veya bir başkasının ayağının paletin altında olmadığından emin olunuz.
5.2.61. Taşıma indirme nakil işlemlerinde yeme-içme gibi davranışlar
sergilemeyin.
5.3. Çalışma Sonrası Yapılacak İşlemler
5.3.1. Çalışma tamamlandıktan sonra transpaleti uygun bir
alanda park edin
5.3.2. Transpaletin çatallarını
park esnasında en alt konuma getirin.
5.3.3. Çalışma sonrası transpalet veya çatallar üzerinde
herhangi bir malzeme bırakmayın.
5.3.4. Çalışma sonrasında gerekiyorsa transpaletin rutin bakım
ve temizlik işlemlerini yapın.
6. İLGİLİ DOKÜMANLAR
Doküman Kodu – Doküman Adı
7. İLGİLİ
FORMLAR / EKLER
Doküman
Kodu – Doküman Adı
